Wystawa | W kamieniu i drewnie… | Józef Lewkowicz (wydarzenie towarzyszące)

Zapraszamy na wystawę przygotowaną przez Partnera festiwalu – Stowarzyszenie Twórców Ludowych.

Od 6 czerwca do 31 sierpnia w Galerii Sztuki Ludowej STL można obejrzeć wystawę twórczości Józefa Lewkowicza – uznanego artysty z Nowego Sioła, niewielkiej miejscowości koło Płazowa (woj. podkarpackie), który od ponad 40 lat fascynuje się rzeźbą w kamieniu i drewnie, a od pewnego czasu także sztuką drzeworytniczą. Na wystawie zaprezentowano nie tylko drzeworyty, ale także rzeźby kamienne i drewniane.

Artysta ludowy Józef Lewkowicz jest rzeźbiarzem samoukiem i pasjonatem. Najpierw przez wiele lat rzeźbił w drewnie, wykonując różne przedstawienia typowe dla tej dziedziny twórczości ludowej, a więc postacie świętych patronów, anioły, kwiaty, kompozycje wielopostaciowe. Z czasem postanowił spróbować wykorzystać swoje umiejętności w sztuce kamieniarskiej, wymagającej nie tylko talentu, ale również siły i cierpliwości. I w ten sposób zaczęły powstawać prace swoją stylistyką nawiązujące do rzeźby nagrobnej znanej w kamieniarskim ośrodku bruśnieńskim. Do pracy wykorzystywał kamień pochodzący z lokalnych złóż.

Z czasem w życiu artysty pojawiła się nowa pasja – drzeworyty. Dzięki dociekliwości dotarł do dziewiętnastowiecznych prac pochodzących z ludowej drzeworytni Kostrzyckich. Do dziś zachowało się 13 klocków pochodzących z tamtejszej pracowni, w tym 9 rytych dwustronnie – w sumie 22 drzeworyty przedstawiające postacie święte i jeden wzór kwiatowy, tzw. kołtryna.

Józef Lewkowicz postanowił odtworzyć matryce tych zapomnianych, jakże cennych drzeworytów. Jego praca zaowocowała reaktywacją, a następnie popularyzacją drzeworytów płazowskich. W 2022 roku zjawisko to zostało wpisane do Krajowego Rejestru Dobrych Praktyk w Ochronie Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego. Wpis przyczynił się wzrostu popularności tej dziedziny twórczości ludowej. Zaczęto organizować warsztaty, prelekcje, wystawy, konkursy. Podczas różnych wydarzeń artysta prowadzi pokazy tworzenia odbitek i rytowania, przyciągając tłumy zainteresowanych tą techniką. Józef Lewkowicz szybko stał się głównym mistrzem i mentorem, chętnie przekazując wiedzę i umiejętności młodszym pokoleniom, chcąc, aby pamięć o drzeworytnictwie w tym regionie była wciąż żywa.

Artysta z Nowego Sioła nie tylko odtwarza matryce dawnych drzeworytów, ale także tworzy własne autorskie prace, które stały się elementem szerokiej działalności promocyjnej historii i kultury regionu.

Warto dodać, że święte wizerunki w XIX wieku były ważnym elementem wystroju wiejskich wnętrz. Często bez ram i oszklenia przytwierdzano je do ściany bądź deski nad piecem. Zawieszano je również w skrzyniach posagowych, na oparciach łóżek i w stajniach. Święci mieli strzec gospodarstw, ich mieszkańców i zwierząt. Odbitki można było nabyć głównie na jarmarkach i odpustach.

Drzeworyt to najstarsza technika graficzna. Pierwszym etapem jego tworzenia jest rysunek, który nanoszony jest na drewniane bloki, a następnie używa się noża snycerskiego lub dłuta, żeby wyciąć tło, a następnie wprowadzać cieniowania wykonane za pomocą kresek. Wydruk jest odbiciem wykonanej matrycy.

Organizator: Stowarzyszenie Twórców Ludowych
Opieka kuratorska: Katarzyna Kraczoń
Dofinansowano ze środków MKiDN

Informacje praktyczne

Kiedy: 6 czerwca – 31 sierpnia, godz. 10.00-17.00 
Gdzie: Galeria Sztuki Ludowej STL, ul. Grodzka 14
Wstęp wolny