O wydarzeniu

Trzydzieści sześć lat powrotów, niezwykła więź z mieszkańcami i bezcenne archiwum wiejskiego życia. W ramach tegorocznego festiwalu Re:tradycja – Jarmark Jagielloński przez cały sierpień będzie można oglądać wystawę fotografii fińskiego artysty Jukki Male. Projekt „Dzieci Średniej Wsi” to wzruszający i autentyczny zapis przemian społeczno-obyczajowych polskiej wsi – od czasów PRL-u aż po współczesność. Wyjątkowe zdjęcia znajdziemy w Zaułku Hartwigów.

Jukka Male to fiński artysta fotograf, który w 1979 roku po raz pierwszy przyjechał do wioski Średnia Wieś, leżącej w Bieszczadach na południu Polski.

Średnia Wieś wygląda jak zwyczajna polska wieś. Nawet jej nazwa mogłaby zostać źle zinterpretowana – jako wieś przeciętna lub zwyczajna. Współczesna nazwa osady pochodzi od dzielącej się niegdyś na trzy części wsi Terpiczów, a dokładnie od jej środkowego fragmentu – Terpiczowa Średniego. Ludzie żyją tu jak wszędzie indziej

– wyjaśnia fotograf.

Przez 36 lat powracał tu do miejsc i ludzi – prowadził zapis życia i jego przemian. Mieszkańcy wioski przyjęli go z otwartością, zyskał ich zaufanie i przyjaźń. Jukka Male dokumentował życie codzienne i uroczystości rodzinne, czas pracy i odpoczynku. Dzięki jego wieloletniej dokumentacji możemy zobaczyć te zmiany – dzieci, które raz widzimy na zdjęciach czarno-białych, pojawiają się potem jako nastolatkowie na kolorowych fotografiach wykonanych już w „nowej Polsce”.

Wybór prac przedstawionych na wystawie skupia się przede wszystkim na dzieciach, których życie Jukka Male pokazał takie, jakie było – bez zbędnej aranżacji czy sielankowości. Widzimy najmłodszych podczas zabawy, pracy i odpoczynku. Pełne naturalnej radości z bycia razem, z zabawy, ale i oddane obowiązkom w gospodarstwie czy pomocy rodzicom i dziadkom. Widzimy też otoczenie, w jakim się wychowywały – podwórko, pole, dom, najbliżsi.

Fotografie czarno-białe powstały w latach 1979-1981, natomiast te kolorowe już po czasach PRL-u. Kolorystyka zdjęć jest niezbędnym elementem języka wizualnego artysty, ale też znakiem czasu i przemian.

Bardzo długo obserwowałem Średnią Wieś w ciemno, nie znając trudnej historii okolicy. Przyjechałem tu po raz pierwszy, bo chciałem zobaczyć pagórkowaty teren najbardziej oddalony od Finlandii. Szukałem inspirującego otoczenia i tak skierowałem się w bardziej pagórkowate rejony, aż trafiłem do Karpat Północnych. Przypadkowo i szczęśliwie.

Moje zdjęcia Średniej Wsi pochodzą z 36 lat. Pierwsza wizyta miała miejsce w 1979 roku, a ostatnia w kwietniu 2015 roku. W tym okresie zarówno Polska, jak i Średnia Wieś przeszły przez ogromne zmiany. Upadek reżimu socjalistycznego, a następnie przystąpienie Polski do Unii Europejskiej.

Od mojej pierwszej wizyty najbardziej widoczną zmianą w wiosce było to, że trzysta krów i sto koni zostało zmiecionych z powierzchni ziemi. Ale w moim umyśle zaszła jeszcze większa zmiana. Z powodu tego, co niewidzialne.

Wystawa odbywa się w ramach projektu „Letnia Szkoła Tradycji”.

Organizatorem Letniej Szkoły Tradycji jest Fundacja Kultura Enter.
Projekt realizowany dzięki wsparciu Miasta Lublin.
Współpraca: Warsztaty Kultury w Lublinie, Festiwal Re:tradycja – Jarmark Jagielloński, Klasztor oo. Dominikanów w Lublinie.

Informacje praktyczne

Kiedy: 3-28 sierpnia 2026, całodobowo
Gdzie: Zaułek Hartwigów
Wstęp wolny

O festiwalu Re:tradycja – Jarmark Jagielloński

Re:tradycja to niezwykły festiwal muzyki i rzemiosła tradycyjnego. Podczas trzech sierpniowych dni i nocy Lublin zamienia się w stolicę żywej kultury tradycyjnej.

Program festiwalu obfituje w atrakcje zarówno dla dzieci, jak i dorosłych. Jest to niepowtarzalna szansa na spotkanie mistrzów – rzemieślników, którzy co roku prezentują swoje wyjątkowe, ręcznie wykonywane wyroby. Istotnym elementem Festiwalu Re:tradycja jest też muzyka tradycyjna, prezentowana zarówno w swojej oryginalnej formie, jak i w interpretacji współczesnych twórców. Festiwal to także nocne potańcówki z muzyką graną na żywo, warsztaty, wystawy, spektakle, pokazy kinowe i spotkania. Na najmłodszych czeka Podwórko Re:tradycji, na którym przypominane są dawne gry i zabawy.

Festiwal pozwala usłyszeć, zobaczyć, dotknąć i poczuć kulturę ludową, która w tym czasie całkowicie wypełnia ulice lubelskiego Starego Miasta.

Informacje praktyczne

Re:tradycja – Jarmark Jagielloński
21-23 sierpnia 2026
Lublin, Stare Miasto
Wstęp na wydarzenie jest wolny.

Organizatorzy: Warsztaty Kultury w Lublinie, Instytucja Kultury Miasta Lublin, Lublin Miasto Inspiracji
Patronat honorowy: Prezydent Miasta Lublin – Krzysztof Żuk, Narodowy Instytut Dziedzictwa
Mecenas: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Patroni medialni: TVP Kultura, TVP3 Lublin, TVP ABC, Program II Polskiego Radia, Polskie Radio Dzieciom, Radiowe Centrum Kultury Ludowej, Radio Lublin, Gazeta Wyborcza, Weranda Country, KulturaLudowa.pl, MuzykaTradycyjna.pl, Kultura Enter, ONET
Partnerzy: Lublin Airport, Fundacja Kultura Enter, Ośrodek Praktyk Teatralnych Gardzienice, Teatr Stary
w Lublinie, Dominikanie Lublin, Muzeum Narodowe w Lublinie, Ivan Honchar Museum, Stowarzyszenie Twórców Ludowych

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.