Dzieci i dzieciństwo na 20. edycji festiwalu Re:tradycja – Jarmark Jagielloński | Startują zapisy na Letnią Szkołę Tradycji

Tradycja jako narzędzie wspierania ROZWOJU DZIECKA | Marta Urban-Burdalska

W trakcie zajęć w tej grupie warsztatowej uczestnicy i uczestniczki dowiedzą się, jak śpiew i tradycyjne zabawy muzyczne mogą stać się skutecznym wsparciem w rozwoju kompetencji społeczno-emocjonalnych dzieci. To przestrzeń, w której najpierw doświadczysz na sobie, a dopiero potem nauczysz się, jak pracować z dziećmi w sposób świadomy i skuteczny.

Dla kogo?

Warsztaty skierowane są do grona nauczycielskiego oraz wychowawców i wychowawczyń przedszkolnych i edukacji wczesnoszkolnej (klasy I-III), a także specjalistów i specjalistek pracujących z dziećmi w szkołach i innych instytucjach (m.in. TUS, zajęcia rozwijające kompetencje społeczno-emocjonalne, rewalidacja, pedagogika, integracja sensoryczna). Zapraszamy również osoby pracujące z dziećmi indywidualnie i grupowo, które:

• chcą wykorzystywać śpiew, pieśni i tradycyjne zabawy muzyczne w działaniach wychowawczych i terapeutycznych,
• są otwarte na niestandardowe podejście do muzyki tradycyjnej jako narzędzia wspierającego rozwój emocjonalny i społeczny dzieci (w tym samoregulację i koregulację),
• są gotowe na doświadczenie własne i refleksję jako podstawę skutecznej pracy z dziećmi nad ich umiejętnościami psychologicznymi i społecznymi,
• interesują się neuronaukami i pracą z ciałem.

Podczas warsztatów

Poznasz podstawy regulacji emocjonalnej opartej na uważności, oddechu i łagodnej pracy z ciałem, a także mechanizmy działania autonomicznego układu nerwowego i reakcji na stres. Doświadczysz też pracy z głosem prowadzącej do naturalnej emisji charakterystycznej dla śpiewu tradycyjnego (tzw. „biały śpiew”) – w atmosferze bezpieczeństwa, akceptacji i życzliwości. Dodatkowo poznasz wybrane tradycyjne zabawy muzyczne – zarówno od strony praktycznej, jak i psychologiczno-terapeutycznej, oraz dowiesz się, jak wykorzystywać poznane narzędzia w pracy indywidualnej i grupowej z dziećmi. Warsztaty mają charakter pogłębionej pracy – skupiamy się na analizie i zrozumieniu procesów i doświadczenia, dlatego poznamy praktycznie wybrane zabawy muzyczne, które mają potencjał terapeutyczny.

Plan zajęć

20 sierpnia (czwartek) – 16.00-20.00
21 i 22 sierpnia (piątek, sobota) – 9.00-13.00

O prowadzącej

Marta Urban-Burdalska to śpiewaczka tradycyjna, edukatorka i psycholożka pracująca w podejściu somatycznym. Certyfikowana trenerka Polskiego Towarzystwa Psychologicznego i twórczyni przestrzeni IN THE FLOW – głos, ciało, pieśni z tradycji. Uczyła się śpiewu i muzyki bezpośrednio od wiejskich muzykantów i ich rodzin, m.in. od Rodziny Gaców i Rodziny Metów. Śpiewa, prowadzi spotkania i warsztaty, animuje taniec oraz gra na basach i bębenku obręczowym. Tworzy projekty edukacyjne i artystyczne przywracające pieśni i muzykę tradycyjną do wspólnego śpiewania, zabawy oraz spotkania międzypokoleniowego. Prowadzi warsztaty dla dorosłych, dzieci i całych rodzin. Jest inicjatorką m.in. Laboratorium Zabaw Tradycyjnych, Introit oraz Rodzinnej Orkiestry Burdalskich. Mieszka w Olsztynie, a pochodzi z Lublina z wielopokoleniowej rodziny rolniczej. Mama trójki grających dzieci. W praktyce realizuje założenie, że śpiew tradycyjny, stare zwyczaje i wspólna zabawa są naturalnym językiem spotkania ludzi w każdym wieku. Więcej na IG oraz FB: @marta_urban_burdalska / @intheflow_martaurbanburdalska.

TAŃCE i zabawy w edukacji. Przykład Śląska | Iga Fedak

Tradycja to także ruch – ten wynikający z tańca, ale też zabaw, którymi wypełniony jest folklor dziecięcy. Na ten temat, przez pryzmat dziedzictwa i doświadczeń śląskich, spojrzymy w ramach jednej z grup Letniej Szkoły Tradycji.

Dla kogo?

Wydarzenie przeznaczone jest dla osób pracujących w przedszkolach i szkołach, instytucjach kultury czy podejmujących własne działania, w których ważnym elementem jest taniec i ruch. Zapraszamy również osoby, które dopiero planują wykorzystywać taniec jako jeden z elementów aktywności z dziećmi. Jeśli szukasz inspiracji albo chcesz wymienić doświadczenia z innymi osobami, które wprowadzają dzieci w świat tańców tradycyjnych, zapraszamy!

Podczas warsztatów

Uczestnicy i uczestniczki zanurzą się w świat ludowych tańców, zabaw i piosenek pochodzących głównie ze Śląska, skąd wywodzi się prowadząca zajęcia Iga Fedak. Będzie to okazja nie tylko do zapoznania się z konkretnymi przykładami tańców i zabaw, ale także otrzymania praktycznych wskazówek dotyczących dostosowywania konkretnej zabawy do wieku, możliwości i specyfiki grupy. Uczestnicy i uczestniczki dowiedzą się również, jak sobie radzić w sytuacjach, kiedy brakuje podkładu muzycznego, a chęć do zabawy nie znika, oraz jak przyczyniać się do jak najżywszego przekazu treści związanych z muzyką i tańcem tradycyjnym w edukacji. Wszyscy zajmą się też elementami folkloru dziecięcego, które mogą odegrać dużą rolę w procesie umuzykalniania czy budowania koniecznej w tańcu koordynacji oraz współpracy z innymi osobami. Dowiedzą się również, skąd czerpać dalszą wiedzę i inspirację do działań w zakresie muzyki tradycyjnej w edukacji.

Plan zajęć

21 sierpnia (piątek) – 16.00-20.00
22 i 23 sierpnia (sobota, niedziela) – 9.00-13.00

O prowadzącej

Iga Fedak jest etnolożką, etnomuzykolożką i instruktorką tańca ludowego, specjalizuje się w tańcach śląskich. Uczy przedmiotu „taniec tradycyjny” na podyplomowych studiach z zakresu polskiej muzyki tradycyjnej w katowickiej Akademii Muzycznej. Od 2015 roku prowadzi warsztaty tańców tradycyjnych dla dzieci i dorosłych oraz szkolenia dla nauczycieli z tego zakresu (np. w ramach Małego Kolberga czy w katowickich ośrodkach kształcenia nauczycieli WOM i Metis). Uczy zarówno w ramach warsztatów otwartych (np. podczas wszystkich dotychczasowych edycji Śląskiego Taboru, w ramach projektów katowickiego budżetu obywatelskiego „Od przedszkolaka do Ślązaka” i inne), jak i grupy zorganizowane, np. podczas warsztatów w szkołach muzycznych, warsztatów dla studentów katowickiej Akademii Muzycznej, czy nawet w zespołach regionalnych (Dziecięcy Zespół Regionalny „Jedynka” z Pszczyny, Zespół Regionalny Pszczyna, zespół dziecięcy „Dąbrowa” z Dąbrowy Górniczej). Organizuje i prowadzi potańcówki, podczas których gra oraz prowadzi tańce z rodzinną Kapelą Fedaków, w której śpiewa i gra na barabanie, wykonując śląskie utwory tradycyjne w rytmach tanecznych.

PLASTYKA, czyli tradycyjne DIY | Anna Kaźmierak

Te zajęcia to trzy dni twórczego fermentu z Anną Kaźmierak, podczas których dowiemy się, jak wykorzystać tradycję (rzemiosło, sztukę ludową i przejawy obrzędowości) do plastycznej pracy z dziećmi.

Dla kogo?

Warsztaty przeznaczone są dla wszystkich, którzy szukają nowej energii w edukacji regionalnej. Przeznaczone są dla edukatorek i edukatorów, którzy chcą poznać kilkanaście prostych technik rzemieślniczych do wykorzystania w pracy z dziećmi w oparciu o sztukę ludową. Jeśli potrzebujesz inspiracji do prowadzonych przez siebie warsztatów, albo marzy Ci się, żeby zacząć przekazywać tradycję dzieciom podczas zajęć plastycznych, to ta grupa jest dla Ciebie.

Podczas warsztatów

Anna Kaźmierak proponuje świeże spojrzenie na kulturę tradycyjną: bierze dawne rzemiosło i ludowe zabawy, a potem łączy je z nowoczesnym warsztatem artystycznym. Na warsztatach podzieli się autorskimi patentami na to, jak przełożyć tradycyjne techniki na język zrozumiały dla małych rąk. Pokaże również, że tradycja to kopalnia inspiracji do wszelakich działań plastycznych.
Z jakimi materiałami i technikami będziemy eksperymentować?

• Nożyczki i papier: wchodzimy w świat nowoczesnej wycinanki i grafiki. Zrobimy biżuteryjne broszki, będziemy odbijać obrazy na matrycach gelliprint i tworzyć szablony na kartki oraz chodniki. Do tego papierowe tkanie i wycinaki z opłatków w formie „światów”.
• Pędzle i kolor: tu rządzi plama i wzór. Poznamy techniki malarstwa dekoracyjnego. Będziemy malować na szkle i drewnie. Stworzymy własne narzędzia do malowania kujawskich róż i śląskich szlajfek. Spróbujemy wspólnego projektowania dekoracji ściennych i wydrukujemy autorskie makatki.
• Naturalne surowce i formy 3D: wracamy do korzeni i naturalnych materiałów. Będziemy pleść z wikliny. Zbudujemy przestrzenne pająki i serca ze słomy. Podrzemy pierze na poduszki i zapiszemy zeszyt gęsim piórem. Będziemy lepić obrzędowe byśki i busłowe łapy oraz poznawać proste sposoby na tkactwo i haft.

Plan zajęć

21 sierpnia (piątek) – 16.00-20.00
22 i 23 sierpnia (sobota, niedziela) – 9.00-13.00

O prowadzącej

Anna Kaźmierak jest ilustratorką, graficzką i pasjonatką etnografii. Absolwentka łódzkiej ASP. Specjalizuje się w tworzeniu książek dla dzieci o polskim folklorze. Prowadzi autorskie warsztaty, podczas których tradycyjne rzemiosła, dawne techniki plastyczne i ludowe zabawy łączy z nowoczesnym warsztatem artystycznym. Swoje programy realizuje w bibliotekach, galeriach sztuki i muzeach – w 2025 roku prowadziła warsztaty o polskich tradycjach m.in. w muzeum sztuki nowoczesnej MAMbo w Bolonii. Jej książki zdobyły wiele nagród: od Książki Roku IBBY 2020 za „Turonie, żandary, herody”, po Najpiękniejszą Książkę Roku 2023 (PTWK) za „Gdzie ty jesteś, koguciku?” i nominację do Nagrody Literackiej Miasta Stołecznego Warszawy w 2024 roku.

Tradycja dla NAJMŁODSZYCH | Marta Domachowska

Czy w temat tradycji można wprowadzać praktycznie od początku życia? Oczywiście, że tak. Wygląda to inaczej niż w przypadku dzieci starszych, którym możemy pokazać i wytłumaczyć o wiele więcej, ale w kontakcie z najmłodszymi też może być wesoło, twórczo i rozwijająco.

Dla kogo?

Warsztaty przeznaczone są dla osób, które ze względu na swój zawód czy wykonywane zajęcie pracują z dziećmi w wieku od 6 miesięcy do kilku lat i szukają sposobów na to, by wykorzystać tradycję do rozwoju ich różnorakich umiejętności. Zajęcia będą ciekawą propozycją m.in. dla tych, którzy pracują w żłobkach, przedszkolach, ośrodkach kultury czy muzeach, ale także dla samych rodziców, szukających rozwijających inspiracji do spędzania czasu ze swoimi pociechami. Od uczestników i uczestniczek oczekujemy otwartości na zabawę i pracę z ciałem (wszystkie działania wypróbujemy na sobie w praktyce), a także wygodnego ubioru.

Podczas warsztatów

Warsztaty dotyczyć będą edukacji dzieci najmłodszych (tych w wieku od 6 miesięcy do kilku lat) nastawionej na poznawanie kultury ludowej, zwłaszcza tych jej elementów, które dotyczą lub są najbardziej właściwe i dostępne dla tego przedziału wiekowego. Zwrócimy szczególną uwagę na nabywanie i rozwój umiejętności dzieci poprzez zabawę, ruch ze śpiewem i doświadczenia sensoryczne. Te oparte na tradycji aktywności zostaną dobrane tak, by służyły relacjom: dziecka z samym sobą, a także tym zawiązywanym między dziećmi oraz między dziećmi i dorosłymi. Ważne będzie także to, by dorośli uczestnicy i uczestniczki warsztatów mieli komfort korzystania z nich zgodnie ze swoimi umiejętnościami i kompetencjami, np. bez konieczności nauki czytania nut lub zakupu prywatnego skansenu. Będzie to też okazją, by poznać dobre praktyki różnych osób i zespołów pracujących w tym obszarze oraz źródła wartościowych i dostępnych materiałów, z których można korzystać w przyszłości.

Plan zajęć

21 sierpnia (piątek) – 16.00-20.00
22 i 23 sierpnia (sobota, niedziela) – 9.00-13.00

O prowadzącej

Marta Domachowska to etnolożka, edukatorka muzealna, miłośniczka i badaczka tradycji. Od 25 lat zgłębia, praktykuje i popularyzuje polską muzykę tradycyjną. Poznaje ją m.in. dzięki żywemu przekazowi od śpiewaczek, tancerzy i muzykantów wiejskich z Radomszczyzny oraz z Kujaw, a także z nagrań archiwalnych. Na co dzień zajmuje się edukacją i organizacją wydarzeń w Muzeum Etnograficznym im. Marii Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniu. Cyklicznie prowadzi autorskie spotkania śpiewacze, warsztaty taneczne, warsztaty tradycyjnych zabaw dziecięcych oraz imprezy umuzykalniające dla rodzin. Współtwórczyni Laboratorium Zabaw Tradycyjnych. Miłośniczka i praktyczka rękodzieła ludowego. Basistka i wokalistka kapeli Zedel/Rosik/Domachowska, Kapeli Wiesławy Gromadzkiej i Bodej Kapela oraz grup śpiewaczych MZK Toruń (2014–2018), Łęczycki Klub Śpiewaczy (2017) i Środa Kujawska (od 2024). Współzałożycielka grupy „n obrotów” i Forum Muzyki Tradycyjnej. Redaktorka portalu muzykatradycyjna.pl. Lubi, jak jest do rymu i do taktu.