Wystawa | Dzieci Średniej Wsi w obiektywie Jukki Male | Jukka Male (FIN) | Letnia Szkoła Tradycji

Fotografia nie zawsze jest dowodem czegokolwiek. Nie może być świadkiem tego, co niewidzialne. Najważniejsze rzeczy mogą czasami być niewidoczne lub zniknąć.

Jukka Male 02.02.2022

Jukka Male to fiński artysta fotograf, który w 1979 roku po raz pierwszy przyjechał do wioski Średnia Wieś leżącej w Bieszczadach na południu Polski.

Średnia Wieś wygląda jak zwyczajna polska wieś. Nawet jej nazwa mogłaby zostać źle zinterpretowana – jako wieś przeciętna lub zwyczajna. Współczesna nazwa osady pochodzi od dzielącej się niegdyś na trzy części wsi Terpiczów, a dokładnie od jej środkowego fragmentu – Terpiczowa Średniego. Ludzie żyją tu jak wszędzie indziej.

Przez 36 lat powracał tu do miejsc i ludzi – prowadził zapis życia i jego przemian. Mieszkańcy wioski przyjęli go z otwartością, zyskał ich zaufanie i przyjaźń. Jukka Male dokumentował życie codzienne i uroczystości rodzinne, czas pracy i odpoczynku. Dzięki jego wieloletniej dokumentacji możemy zobaczyć te zmiany – dzieci, które raz widzimy na zdjęciach czarno-białych, pojawiają się potem jako nastolatkowie na kolorowych fotografiach wykonanych już w „nowej Polsce”.

Wybór prac przedstawionych na wystawie skupia się przede wszystkim na dzieciach, których życie Jukka Male pokazał takie, jakie było – bez zbędnej aranżacji czy sielankowości. Widzimy najmłodszych podczas zabawy, pracy i odpoczynku. Pełne naturalnej radości z bycia razem, z zabawy, ale i oddane obowiązkom w gospodarstwie czy pomocy rodzicom i dziadkom. Widzimy też otoczenie, w jakim się wychowywały – podwórko, pole, dom, najbliżsi.

Fotografie czarno-białe powstały w latach 1979-1981, natomiast te kolorowe już po czasach PRL-u. Kolorystyka zdjęć jest niezbędnym elementem języka wizualnego artysty, ale też znakiem czasu i przemian.

Bardzo długo obserwowałem Średnią Wieś w ciemno, nie znając trudnej historii okolicy. Przyjechałem tu po raz pierwszy, bo chciałem zobaczyć pagórkowaty teren najbardziej oddalony od Finlandii. Szukałem inspirującego otoczenia i tak skierowałem się w bardziej pagórkowate rejony, aż trafiłem do Karpat Północnych. Przypadkowo i szczęśliwie.

Moje zdjęcia Średniej Wsi pochodzą z 36 lat. Pierwsza wizyta miała miejsce w 1979 roku, a ostatnia w kwietniu 2015 roku. W tym okresie zarówno Polska, jak i Średnia Wieś przeszły przez ogromne zmiany. Upadek reżimu socjalistycznego, a następnie przystąpienie Polski do Unii Europejskiej.

Od mojej pierwszej wizyty najbardziej widoczną zmianą w wiosce było to, że trzysta krów i sto koni zostało zmiecionych z powierzchni ziemi. Ale w moim umyśle zaszła jeszcze większa zmiana. Z powodu tego, co niewidzialne.

Jukka Male (ur. 1954 r. w Helsinkach) to fiński fotograf, dokumentalista, twórca muzyki i filmów. 

Fotografią zajmuje się od lat 70. XX wieku. Pierwsze doświadczenia zdobył dzięki swojemu dziadkowi, z którym był w bardzo bliskich przyjacielskich relacjach. Kiedy studiował fotografię, jednocześnie pracował w Instytucie Goethego. Był obecny i dokumentował wiele ważnych i trudnych wydarzeń w Europie w latach 80. i 90. XX wieku, jak również na początku XXI wieku – przemiany polityczne, życie społeczne, codzienność i czas świąt. Stworzył projekty długoterminowe, powracając do miejsc i ludzi. Jedne z najważniejszych projektów to „How Brothers Became Others – The Balkan Tragedy” ukazujący ofiary wojny w byłej Jugosławii; ulica Chino w Barcelonie, Średnia Wieś w Polsce czy fotoreportaż z wymierającej małej rybackiej wioski w Grenlandii – Oqaatsut. Każda z fotografii niesie za sobą historię, a utrwalone na kliszy sekundy z życia różnych grup społecznych ukazują nam ogrom doświadczeń przez lata zbieranych przez artystę. W latach 1998-2018 artysta prowadził niezależną galerię i muzeum fotografii Jukka Male Museo, która mieściła się w starej Helsińskiej Fabryce Kabli – Kaapelitehdas. Do Polski trafił pod koniec lat 70. XX wieku. Planowana podróż poprzedzona została szybkim kursem języka polskiego. Obecnie artysta mieszka i pracuje w Polsce, w Katowicach.

Wystawa odbywa się w ramach projektu „Letnia Szkoła Tradycji”.

Organizatorem Letniej Szkoły Tradycji jest Fundacja Kultura Enter.
Projekt realizowany dzięki wsparciu Miasta Lublin.
Współpraca: Warsztaty Kultury w Lublinie, Festiwal Re:tradycja – Jarmark Jagielloński, Klasztor oo. Dominikanów w Lublinie.

Informacje praktyczne

Kiedy: 3-28 sierpnia
Gdzie: Zaułek Hartwigów
Wstęp wolny